หลวงวิจิตรวาทการ

Item

ชื่อเรื่อง

หลวงวิจิตรวาทการ

ผู้สร้าง/เจ้าของผลงาน

อรรถสิทธิ์ พานแก้ว

หัวเรื่อง

วิจิตรวาทการ, พลตรี หลวง, 2441-2505

คำอธิบายรายละเอียดของเอกสาร

หลวงวิจิตรวาทการเป็นผู้ต้นคิดและริเริ่มในการเปลี่ยนแปลงชื่อของประเทศ จากประเทศสยาม เป็นประเทศไทย เกิดเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2441 บทบาทสำคัญที่สุดของหลวงวิจิตรวาทการ ในฐานะนักการ เมืองและนักชาตินิยม คือเป็นต้นความคิด ในการเปลี่ยนแปลงชื่อของประเทศสยาม เป็นประเทศไทย หลวงวิจิตรวาทการเป็นนักประวัติศาสตร์ ที่ศึกษาค้นคว้าประวัติของชนชาติไทย และยังเคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีสั่งราชการกระทรวงศึกษาธิการ ใน พ.ศ. 2483

สรุปเนื้อหา/บทคัดย่อ

“นักชาตินิยม” คงเป็นคำที่หลายคนใช้เรียกนักคิด นักเขียนและปัญญาชนคนสำคัญของการเมืองไทยอย่างหลวงวิจิตรวาทการ เพราะนอกจากจะเคยดำรงตำแหน่งทางการเมืองหลายตำแหน่งแล้ว ท่านยังมีบทบาทสำคัญในการเป็นผู้ออกความเห็นและผลักดันนโยบายเพื่อปลูกฝังลัทธิชาตินิยมในหมู่ประชาชน ในสมัยรัฐบาลของจอมพล ป. พิบูลสงคราม นอกจากนี้ท่านยังมีผลงานในการแต่งหนังสือประวัติศาสตร์ เป็นผู้ประพันธ์บทเพลงปลุกใจของชาติ และแต่งบทละครอิงประวัติศาสตร์เอาไว้หลายเรื่อง ทำให้หลวงวิจิตรวาทการเป็นปัญญาชนที่มีบทบาทสำคัญในการปรับเปลี่ยนและสร้างความหมายของ "ความเป็นไทย" เพื่อตอบสนองต่อปัญหาและความจำเป็นของระบอบการเมืองการปกครองใหม่ในช่วงหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475

ประวัติการศึกษาและชีวิตครอบครัว
พลตรี หลวงวิจิตรวาทการ มีนามเดิมว่ากิมเหลียง วัฒนปฤดา (ภายหลังเปลี่ยนเป็น วิจิตรวาทการ) มีบิดาชื่อ นายอิน วัฒนปฤดา และมารดาชื่อ นางคล้าย วัฒนปฤดา หลวงวิจิตรวาทการเกิดที่จังหวัดอุทัยธานี เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2441 มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน 8 คน ภายหลังสมรสกับภรรยาชื่อ คุณหญิงประภาพรรณ วิจิตรวาทการ (ประภา รพิพันธุ์)
-จบการศึกษาระดับประถมศึกษาจากโรงเรียนวัดขวิด ตำบลสะแกกรัง อำเภอน้ำซึม จังหวัดอุทัยธานี
-สอบได้เปรียญ 5 ประโยคจากสำนักวัดมหาธาตุ กรุงเทพฯ ในปี พ.ศ. 2459
-ศึกษาทางด้านกฎหมายที่ฝรั่งเศส ณ มหาวิทยาลัยปารีส
-ศึกษาด้านรัฐศาสตร์พร้อมกับการศึกษากฎหมายที่กรุงปารีส แต่ต้องย้ายไปลอนดอนก่อนการสอบขั้นสุดท้าย
-ได้รับปริญญาระดับดุษฎีบัณฑิต กิตติมศักดิ์ วิชาการทูตจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
-ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิต กิตติมศักดิ์ วิชาเศรษฐศาสตร์สหกรณ์จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
-ได้รับปริญญาอักษรศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต กิตติมศักดิ์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

หน้าที่การงานและตำแหน่งทางการเมืองที่สำคัญ
-พ.ศ. 2463 เริ่มต้นการทำงานด้วยการเข้ารับราชการเป็นเสมียน ในกองการกงสุลกระทรวงการต่างประเทศ
- พ.ศ. 2463 ได้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยเลขานุการในสถานทูตไทย ณ กรุงปารีสและได้เลื่อนขั้นขึ้นเป็นตำแหน่งเลขานุการในเวลาต่อมา
-พ.ศ. 2492 ได้ดำรงตำแหน่งเป็นหัวหน้ากองการกงสุลจนถึงปี พ.ศ. 2493 ย้ายมาดำรงตำแหน่งหัวหน้ากองการทูต กระทรวงการต่างประเทศตามลำดับ
-พ.ศ. 2475 ซึ่งเป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงการปกครองโดยคณะราษฎร หลวงวิจิตรวาทการดำรงตำแหน่งเป็นผู้ช่วยอธิบดีกรมการเมือง กระทรวงการต่างประเทศ และยังเป็นผู้สอนวิชาประวัติศาสตร์สากล ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
-พ.ศ. 2477 ดำรงตำแหน่งสำคัญในชีวิตของท่านคือการเป็นอธิบดีกรมศิลปากร เลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน และเป็นผู้สอนวิชาประวัติศาสตร์การปกครอง ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
-ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีสั่งราชการกระทรวงศึกษาธิการ ใน พ.ศ. 2483
-ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ใน พ.ศ. 2484
-ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ใน พ.ศ. 2485
-พ.ศ. 2486 หลวงวิจิตรได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทยประจำประเทศญี่ปุ่น
-ดำรงตำแหน่งรักษาการอธิการบดีแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ใน ปี พ.ศ. 2493 (ในเวลานั้นเรียกว่า ‘ผู้ประศาสน์การ’) และเป็นผู้สอนวิชาประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทย
-ดำรงตำแหน่งทางการเมืองที่สำคัญอีก คือการเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ใน พ.ศ. 2494
-พ.ศ. 2495 ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐการรวมทั้งเป็นเอกอัครราชทูตประจำประเทศอินเดียในปีเดียวกัน
-พ.ศ. 2496 ดำรงตำแหน่งอัครราชทูตไทยประจำประเทศสวิสเซอร์แลนด์ ออสเตรียและยูโกสลาเวีย
-เมื่อมีการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองกลายเป็นรัฐบาลภายใต้การนำของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ หลวงวิจิตรวาทการก็ยังได้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองคือเป็นปลัดบัญชาการสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ การเป็นกรรมการสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เป็นกรรมการบริหารสภาการศึกษาแห่งชาติ และเป็นประธานคณะที่ปรึกษาองค์การของรัฐ ฯลฯ และในช่วงท้ายของชีวิตท่านได้ดำรงตำแหน่งเป็นกรรมการบริหารสภาวิจัยแห่งชาติ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ กรรมการสภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์ แพทยศาสตร์ ศิลปากร รวมทั้งเป็นผู้สั่งและปฏิบัติราชการแทนนายกรัฐมนตรีในส่วนราชการที่ได้รับมอบหมาย

หลวงวิจิตรวาทการถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคหัวใจ เมื่อวันเสาร์ที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2505

ผู้ร่วมงาน/ผู้เผยแพร่

สถาบันพระปกเกล้า

วัน/เดือน/ปีที่ผลิตเอกสาร

2016

วันที่บันทึกข้อมูล

2024-02-13

สิทธิ์การเข้าถึง

เอกสารนี้ใช้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง 4.0 ประเทศไทย (CC BY-NC-ND 4.0)

ประเภท

Text

รูปแบบ

html

ต้นฉบับ/แหล่งที่มา

สถาบันพระปกเกล้า

ภาษา

th

รหัส หรือตัวบ่งชี้เอกสาร

https://shorturl.at/AW239

ขอบเขต

บุคคลสำคัญและเอกสารส่วนบุคคล, ประวัติของบุคคลสำคัญ

ลิขสิทธิ์

เอกสารนี้เป็นการเข้าถึงแบบเปิด ใช้แบ่งปันและใช้งานภายใต้เงื่อนไขของใบอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ได้

เจ้าของลิขสิทธิ์

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

สัญญาอนุญาตในการเข้าถึง

เอกสารนี้ใช้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ 4.0 ประเทศไทย

แสดงTimeline [1=ช่วง1 พ.ศ.2432:คศ.1889],[2=ช่วง2 พ.ศ.2514:คศ.1971],[3=ช่วง 3 พ.ศ.2546:คศ.2003],[4=ช่วง4 พ.ศ.2562:คศ.2019]

1

ปี-เดือน-วัน (1902-12-01) แสดงใน Timeline

1940

ข้อมูล สำหรับแสดง ( เช่น พ.ศ.2445 )

พ.ศ.2483

Media

หลวงวิจิตรวาทการ.png